• W poszukiwaniu „drugiej płci”. O radykalnym potencjale feminizmu różnicy

    W poszukiwaniu „drugiej płci”. O radykalnym potencjale feminizmu różnicy

    Kon­cep­cja „róż­ni­cy płcio­wej” nie bez powo­du brzmi skraj­nie kon­ser­wa­tyw­nie dla pol­skich (i nie tyl­ko) uszu; murem stał za nią mię­dzy inny­mi Waty­kan, już na prze­ło­mie tysiąc­le­ci pro­wa­dząc kru­cja­tę prze­ciw­ko idei gen­der, czy­li płci rozu­mia­nej jako kul­tu­ro­wej kon­struk­cji, orę­du­jąc za porząd­kiem spo­łecz­nym jako wyni­ka­ją­cym bez­po­śred­nio z (wybra­nych aspek­tów) ludz­kiej bio­lo­gii [1]. Takie rozu­mie­nie róż­ni­cy ma jed­nak…

    Czytaj dalej

  • Zarys ruchu kobiecego na Zachodzie: Feminizm liberalny

    Zarys ruchu kobiecego na Zachodzie: Feminizm liberalny

    Anuradha Ghandy omawia rozwój zachodniego feminizmu liberalnego, pokazując, że jego głównym celem była walka o równość praw kobiet – ale o równość formalną, opartą na idei indywidualizmu. Na przykładzie tego nurtu (a w całości książki również innych, jak feminizm radykalny czy ekofeminizm) działaczka wykazuje, że warto przyglądać się historycznej myśli feministycznej dogłębnie i refleksyjnie, ale…

    Czytaj dalej

  • Seksizm w systemie edukacji, czyli o przyuczaniu do roli kobiety w polskich szkołach

    Seksizm w systemie edukacji, czyli o przyuczaniu do roli kobiety w polskich szkołach

    Doświadczenie edukacji formalnej było i jest dla dziewcząt czymś jakościowo innym – przepełniają je podprogowe komunikaty, spojrzenia czy nakazy przygotowujące je do przyjęcia określonej roli w społeczeństwie. Od wczesnych lat szkolnych dziewczynkom przekazywany jest kulturowy bagaż, który będzie towarzyszył im do końca życia – brzemię osoby urodzonej w męskim świecie, stworzonym na męskich zasadach.

    Czytaj dalej

  • „Śmierć lepsza niż burka”, czyli wolność według zachodnich liberałów

    „Śmierć lepsza niż burka”, czyli wolność według zachodnich liberałów

    Amerykańskie i izraelskie bomby spadają na przetrwanki gwałtów represjonowane przez własne państwo. Spadają także na dzieci. Według doniesień agencji Reuters siły USA mogą być odpowiedzialne za atak na szkołę dla dziewcząt w mieście Minab, w którym zginęło 165 osób – w większości dzieci poniżej 12. roku życia. ONZ uznaje, że doszło do „poważnego naruszenia prawa…

    Czytaj dalej

  • Zakazane życie: kobiety w Afganistanie pod rządami talibów

    Zakazane życie: kobiety w Afganistanie pod rządami talibów

    Postępy w zakresie praw kobiet po 2001 roku Lata rzą­dów tali­bów w Afga­ni­sta­nie w okre­sie 1996–2001 cha­rak­te­ry­zo­wa­ły się nie­mal cał­ko­wi­tym wyklu­cze­niem kobiet z życia publicz­ne­go, zaka­zem edu­ka­cji dziew­cząt oraz skraj­ny­mi ogra­ni­cze­nia­mi w zakre­sie pra­cy i swo­bo­dy poru­sza­nia się. Oba­le­nie tego reżi­mu w wyni­ku agre­sji USA w 2001 roku pozor­nie otwo­rzy­ło nowy roz­dział w histo­rii praw kobiet w Afga­ni­sta­nie. Dostęp do edu­ka­cji śred­niej i wyż­szej, udział w ryn­ku pra­cy,…

    Czytaj dalej

  • Pierwotna przyczyna, część II

    Pierwotna przyczyna, część II

    Niniej­szy tekst jest tłu­ma­cze­niem roz­dzia­łu dzie­wią­te­go książ­ki „Our Blo­od: Pro­phe­cies and Disco­ur­ses on Sexu­al Poli­tics” (1976, wyd. Peri­gee Books) autor­stwa Andrei Dwor­kin, zaty­tu­ło­wa­ne­go w ory­gi­na­le „The Root Cau­se”. Roz­dział ten sta­no­wi zapis prze­mó­wie­nia wygło­szo­ne­go 26 wrze­śnia 1975 roku w Mas­sa­chu­setts Insti­tu­te of Tech­no­lo­gy w Cambridge. Kla­sycz­nie w por­no­gra­fii część tego maka­brycz­ne­go okru­cień­stwa ma miej­sce w prze­strze­ni publicz­nej. Męż­czy­zna nie posią­dzie…

    Czytaj dalej

  • Pierwotna przyczyna, część I

    Pierwotna przyczyna, część I

    Niniej­szy tekst jest tłu­ma­cze­niem roz­dzia­łu dzie­wią­te­go książ­ki „Our Blo­od: Pro­phe­cies and Disco­ur­ses on Sexu­al Poli­tics” (1976, wyd. Peri­gee Books) autor­stwa Andrei Dwor­kin, zaty­tu­ło­wa­ne­go w ory­gi­na­le „The Root Cau­se”. Roz­dział ten sta­no­wi zapis prze­mó­wie­nia wygło­szo­ne­go 26 wrze­śnia 1975 roku w Mas­sa­chu­setts Insti­tu­te of Tech­no­lo­gy w Cambridge. A naj­bar­dziej pozna­wal­ne są przede wszyst­kim pierw­sze zasa­dy i przy­czy­ny. Albo­wiem przez nie i z ich pozna­je…

    Czytaj dalej

  • Hiszpańska droga do abolicjonizmu

    Hiszpańska droga do abolicjonizmu

    Hisz­pa­nia to kraj wie­lu sprzecz­no­ści. Z jed­nej stro­ny jest to pań­stwo zamoż­ne, z dru­giej stro­ny wal­czą­ce z trwa­ją­cym od lat kry­zy­sem. Z jed­nej stro­ny wie­lo­na­ro­do­we, z dru­giej nacjo­na­li­stycz­ne. Jed­nym z tema­tów, któ­re dzie­lą obec­ną Hisz­pa­nię jest abo­li­cja pro­sty­tu­cji. Kwe­stia ta budzi gorą­ce emo­cje w wie­lu pań­stwach i Hisz­pa­nia nie sta­no­wi tutaj wyjąt­ku. Burz­li­wa histo­ria kra­ju poka­zu­je jed­nak, że usil­ne sta­ra­nia odważ­nych kobiet mogą…

    Czytaj dalej

  • Emocje ponad analizą – recenzja „domu dobrego”

    Emocje ponad analizą – recenzja „domu dobrego”

    Dom dobry w reży­se­rii Woj­cie­cha Sma­rzow­skie­go to film, któ­ry pró­bu­je przed­sta­wić prze­moc domo­wą jako zja­wi­sko struk­tu­ral­ne. Reży­ser poka­zu­je, jak prze­moc wyra­sta z żyznej gle­by kul­tu­ro­wej – tra­dy­cji reli­gij­nej, ste­reo­ty­pów płcio­wych i zmo­wy spo­łecz­ne­go mil­cze­nia. A rośnie buj­nie i sta­bil­nie, od pierw­sze­go kłam­stwa, wyzwi­ska, upo­ko­rze­nia, po wię­zie­nie, gwał­ty i krwa­we bój­ki, z któ­rych led­wo ucho­dzisz z życiem. Pod­le­wa ją mil­cze­nie tych, któ­rzy widzą, pobłaż­li­wość zna­jo­mych, nie­udol­ność instytucji.…

    Czytaj dalej

  • Horror starzenia się w kobiecym ciele – recenzja „Substancji”

    Horror starzenia się w kobiecym ciele – recenzja „Substancji”

    Sub­stan­cja, film Cora­lie Far­ge­at z 2024 roku, to mistrzow­sko wycy­ze­lo­wa­na opo­wieść w kon­wen­cji body-hor­ror o prze­kleń­stwie sta­rze­nia się w Hol­ly­wo­od – i w kobie­cym cie­le. Nie­mal każ­dy kadr to wizu­al­ne dzie­ło sztu­ki, a mon­taż i dźwięk są pre­cy­zyj­nie zapla­no­wa­ne tak, by wzbu­dzać w widzach poczu­cie dys­kom­for­tu. Demi Moore i Mar­ga­ret Qual­ley, gra­ją­ce dwie poło­wy tej samej oso­by roz­dzie­lo­ne tytu­ło­wą sub­stan­cją, podej­mu­ją się momen­ta­mi eks­tre­mal­nie…

    Czytaj dalej